GLOSSARY

کاروتنوئیدهای پیش‌ساز ویتامین A (Provitamin A Carotenoids) کاروتنوئیدهای قابل‌تبدیل به A هستند؛ تنها بخشی از خانواده رنگدانه‌ها این توان را دارند و فعالیت اعضا برابر نیست.

کاروتنوئید نام خانواده رنگدانه‌هاست و همه اعضا پیش‌ساز ویتامین A نیستند؛ برای مثال لوتئین و لیکوپن را نباید معادل رتینول حساب کرد. بتاکاروتن، آلفاکاروتن و بتاکریپتوگزانتین ظرفیت پیش‌سازی دارند، اما فعالیت جرمی یکسان نیست. تنوع رنگ میوه و سبزی به تنوع ترکیبات کمک می‌کند، نه اینکه هر رنگ یا هر عضو به دوز یکسان ویتامین تبدیل شود.

پیش‌ساز، ماده‌ای است که بدن می‌تواند از آن شکل ویتامینی یا محصول مربوط را بسازد؛ تبدیل الزاماً کامل و برای همه افراد یکسان نیست. در محاسبه تغذیه، جرم پیش‌ساز را خودکار برابر جرم ویتامین فعال نمی‌گیریم. سلامت دستگاه گوارش، ویژگی غذا و تنظیم متابولیک مهم‌اند؛ واژه پیش‌ساز نیز به معنی بی‌اثر بودن یا مفیدبودن مقدار نامحدود نیست.

برای مقایسه فعالیت ویتامین A از معادل فعالیت رتینول استفاده می‌شود، نه جمع ساده جرم همه رنگدانه‌ها. در قرارداد رایج، ۱ میکروگرم رتینول برابر ۱۲ میکروگرم بتاکاروتن غذایی یا ۲۴ میکروگرم آلفاکاروتن یا بتاکریپتوگزانتین غذایی است. این تبدیل مخصوص شکل و منبع است؛ ضریب مکمل بتاکاروتن می‌تواند متفاوت باشد و باید مبنای همان برچسب روشن بماند.