GLOSSARY

پاسخ گلوکاگون ناشی از پروتئین (Protein-Induced Glucagon Response) پاسخ گلوکاگون به اسیدهای آمینه در هماهنگی سوخت است.

کربوهیدرات، پروتئین و چربی هرکدام مسیرهای هضم و پیام‌رسانی متفاوت دارند و در وعده مخلوط بر هم اثر می‌گذارند. پروتئین هم می‌تواند انسولین و گلوکاگون را تحریک کند؛ انسولین صرفاً شاخص قند افزوده نیست. چربی و فیبر با تغییر تخلیه معده، زمان پاسخ را عوض می‌کنند. کیفیت برنامه از انرژی و مواد مغذی، تحمل و تناسب با تمرین می‌آید، نه از پایین‌ترین پاسخ هورمونی ممکن در هر وعده.

انسولین از سلول بتای پانکراس ترشح می‌شود و در هماهنگی مصرف و ذخیره مواد نقش دارد؛ فقط «هورمون چربی‌ساز» نیست. برداشت گلوکز در عضله و بافت چربی، مهار تولید کبدی گلوکز و تنظیم لیپولیز از آثار مهم‌اند. همه سلول‌ها برای ورود گلوکز به انسولین وابسته نیستند. غلظت پس از وعده با ترکیب غذا، حساسیت بافت و پاک‌سازی تغییر می‌کند و به‌تنهایی کیفیت رژیم را تعیین نمی‌کند.

گلوکاگون عمدتاً از سلول آلفا ترشح می‌شود و در حمایت از فراهمی گلوکز، به‌ویژه از راه کبد، نقش دارد. پاسخ آن فقط آینه معکوس انسولین نیست؛ اسیدهای آمینه و نوع وعده هم اثر دارند و پس از غذای پروتئینی هر دو ممکن است بالا بروند. اثر مستقیم گلوکاگون بر عضله اسکلتی را مانند کبد فرض نمی‌کنیم. نسبت این دو هورمون شاخص وابسته به شرایط است، نه نمره کیفیت غذا.

برای کاربرد عملی، زمان وعده و تمرین، خواب و احساس گرسنگی را کنار مقدار واقعی دریافت و روند عملکرد ثبت می‌کنیم. اگر یک نشانگر تغییر کند، ابتدا شرایط اندازه‌گیری و توضیح‌های محتمل را بررسی می‌کنیم؛ تصمیم غذایی باید به تأمین نیاز، تحمل و بازیابی کمک کند و از یک پیام مولکولی فراتر برود.

اثر اینکرتینی به ترشح انسولین بیشتر پس از گلوکز خوراکی نسبت به گلوکز وریدی با گلیسمی مشابه اشاره دارد. GLP-1 و GIP پیام‌های مهم‌اند ولی عملکردهایشان کاملاً یکسان نیست. وابستگی به گلوکز در تحریک انسولین اهمیت دارد. هورمون طبیعی کوتاه‌عمر را با داروی آگونیست طولانی‌اثر یکسان نمی‌گیریم؛ تغییر یک وعده در هورمون، معادل اثر درمانی دارو یا نتیجه قطعی کاهش وزن نیست.

ورود مواد غذایی، کشش معده و پیام‌های عصبی و هورمونی با هم در تنظیم خوردن اثر دارند. GLP-1، PYY و CCK از پیام‌های مهم‌اند اما یک افزایش خون، مقدار دریافت بعدی را دقیق پیش‌بینی نمی‌کند. شکل مولکولی، گیرنده و مسیر واگی یا مرکزی اهمیت دارند. برای ورزشکار، سیری زیاد با غذای کم‌انرژی ممکن است دریافت کافی را دشوار کند؛ اندازه و زمان وعده با نیاز و تحمل هماهنگ می‌شود.

نوع، شدت، مدت، توده عضله درگیر، سابقه تمرین و غذای قبلی بر پاسخ هورمونی جلسه اثر دارند. افزایش حاد را از تغییر پایه پس از دوره تمرین جدا می‌کنیم. غلظت بالاتر یک هورمون الزاماً ترشح بیشتر یا اثر بافتی قوی‌تر نیست؛ پاک‌سازی، حجم پلاسما و گیرنده نیز دخیل‌اند. نتیجه تمرین از مجموع سازگاری‌ها می‌آید، بنابراین هدف‌گرفتن یک اوج هورمونی معیار کافی طراحی جلسه یا انتخاب مکمل نیست.