GLOSSARY

گلیسمی پس از غذا (Postprandial Glycemia) به وضعیت یا غلظت گلوکز در دوره پس از خوردن اشاره دارد. این اصطلاح زمان زمینه را مشخص می‌کند؛ برای تفسیر هر عدد باید نوع نمونه، واحد و فاصله از شروع غذا معلوم باشد.

گلیسمی یک غلظت است و ممکن است با میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا میلی‌مول در لیتر بیان شود؛ واحد باید همراه عدد باشد. «پس از غذا» هم بازه زمانی را مشخص می‌کند، نه یک لحظه ثابت در همه بررسی‌ها. مقدار پایه، زمان اوج و مدت پاسخ، اطلاعات متفاوتی از یک منحنی می‌دهند.

پاسخ گلوکز به اندازه سهم، وعده قبلی، فعالیت اخیر، زمان اندازه‌گیری و ویژگی‌های فرد وابسته است. دو نفر ممکن است پس از غذای مشابه منحنی یکسانی نداشته باشند. همچنین یک اوج گذرا به‌تنهایی معیار سلامت کل رژیم، تشخیص بیماری یا مقدار ذخیره گلیکوژن نیست؛ زمینه و تکرارپذیری اهمیت دارند.

چربی، پروتئین، فیبر، اسیدیته و ساختار غذا می‌توانند پاسخ پس از خوردن را تغییر دهند. وعده مخلوط دقیقاً مانند یک ماده جداگانه رفتار نمی‌کند و جمع شاخص‌های روی کاغذ، منحنی واقعی را با قطعیت تعیین نمی‌کند. برای هدف ورزشی نیز باید مقدار کل کربوهیدرات و زمان تا فعالیت را کنار این ویژگی‌ها دید.

شاخص گلیسمی در آزمون استاندارد، افزایش سطح زیر منحنی گلوکز پس از مصرف مقدار معین کربوهیدرات قابل‌دسترس، معمولاً ۵۰ گرم، را با غذای مرجع مقایسه می‌کند. در مقیاس رایج، گلوکز برابر ۱۰۰ است. این عدد نتیجه آزمون گروهی است و پیش‌بینی دقیقِ پاسخ هر فرد به هر اندازه سهم محسوب نمی‌شود.

گلوکز و انسولین دو متغیر متفاوت‌اند. بعضی غذاهای پروتئینی می‌توانند انسولین را تحریک کنند، حتی اگر افزایش گلوکز آن‌ها کم باشد. انسولین هورمونی طبیعی برای تنظیم سوخت‌وساز است؛ بالا رفتن فیزیولوژیک آن پس از غذا، به‌تنهایی نشانه آسیب یا مانع قطعی کاهش چربی محسوب نمی‌شود.

کربوهیدرات قابل‌هضم، سوخت مهم فعالیت عضلانی است و به حفظ یا بازسازی گلیکوژن کمک می‌کند. سهم آن با شدت و مدت فعالیت تغییر می‌کند؛ در فعالیت شدید، توان تأمین سریع انرژی اهمیت بیشتری دارد. همه اجزایی که از نظر شیمیایی کربوهیدرات‌اند، همین نقش سوخت‌رسانی سریع را ندارند.