GLOSSARY

گرادیان اسمزی (Osmotic Gradient) تفاوت اثر اسمزی میان دو ناحیه است که می‌تواند حرکت آب ایجاد کند؛ جهت به مرجع و نفوذپذیری بستگی دارد.

اسمز حرکت خالص آب از میان سد قابل‌نفوذ به آب، در پاسخ به تفاوت اثر ذرات محلول است. فقط شمار ذرات کافی نیست؛ عبورپذیری غشا به آن‌ها اهمیت دارد. اگر ذره به‌راحتی از دو سو عبور کند، اثر پایدارش بر حجم سلول با ذره محبوس فرق می‌کند. این منطق، تفاوت اندازه‌گیری غلظت محلول و پیش‌بینی تغییر حجم سلول را روشن می‌کند.

اسمولالیته شمار ذرات از نظر اسمزی فعال را بر جرم حلال و اسمولاریته آن را بر حجم محلول بیان می‌کند. یکی معمولاً با واحد بر کیلوگرم و دیگری بر لیتر گزارش می‌شود؛ نام و واحد را نباید عوض کرد. در مایعات رقیق ممکن است اعداد نزدیک باشند، اما نزدیکی عددی، این دو تعریف را یکسان نمی‌کند و روش اندازه‌گیری باید معلوم باشد.

برای کاربرد ورزشی، ابتدا می‌پرسیم اندازه‌گیری مربوط به کدام فضا و چه زمانی است؛ تغییر یک غلظت را مستقیماً به مقدار آب کل بدن یا نسخه نوشیدنی تبدیل نمی‌کنیم.

تونیسیتی یا اسمولالیته مؤثر به اثر ذراتی اشاره دارد که در بازه مورد نظر از غشا آزادانه عبور نمی‌کنند و حجم سلول را تغییر می‌دهند. اوره در اسمولالیته اندازه‌گیری‌شده سهم دارد، اما معمولاً اثر پایدار یک ذره محبوس را ندارد. بنابراین ایزواسموتیک بودن با ایزوتونیک بودن الزاماً مترادف نیست؛ غشای مرجع و زمان هم بخشی از تعریف‌اند.