GLOSSARY

تولید و پاک‌سازی اسید لاکتیک / لاکتات (Lactic Acid Production and Clearance) دو جریان هم‌زمان تعیین‌کننده تغییر مخزن لاکتات را کنار هم می‌بیند.

لاکتات سوخت، پیش‌ساز و پیام متابولیکی است و در شرایط دارای اکسیژن هم پیوسته ساخته می‌شود. در pH فیزیولوژیک، شکل یونی غالب است؛ کاربرد روزمره اسید لاکتیک نباید آن را عامل یگانه خستگی یا درد عضلانی روز بعد معرفی کند. بافت‌هایی مانند عضله و قلب می‌توانند آن را مصرف کنند. هدف ریکاوری حذف همه لاکتات نیست؛ بازیابی سوخت، مایع و استراحت باید با شرایط جلسه هماهنگ شوند.

غلظت لاکتات حاصل ساخت، ورود، برداشت و مصرف هم‌زمان است؛ افزایش عدد فقط افزایش تولید را جدا نشان نمی‌دهد. پاک‌شدن از خون می‌تواند با اکسیداسیون یا تبدیل به ماده دیگر رخ دهد، نه فقط دفع بیرون بدن. سرعت بازگشت عدد و بازیابی کامل توان یک اندازه نیستند. نوع فعالیت پس از جلسه و زمان نمونه‌گیری بر نتیجه اثر دارند؛ یک نمودار لاکتات به‌تنهایی نسخه مکمل یا قضاوت کامل آمادگی نمی‌سازد.

شاتل لاکتات ارتباط تولید و مصرف میان سلول‌ها یا بخش‌ها را توصیف می‌کند. گروهی از بافت‌ها می‌توانند تولید خالص و گروه دیگر برداشت خالص داشته باشند و وضعیت با شدت تغییر کند. جزئیات محل واکنش‌های داخل‌سلولی به روش و مدل وابسته‌اند و نباید همه پیشنهادها را حقیقت یکسان قطعی دانست. اصل کاربردی این است که لاکتات قابل‌بازیافت است؛ بالا رفتن آن پایان استفاده از انرژی یا اثبات خاموشی میتوکندری نیست.

در چرخه گلوکز–لاکتات، لاکتات بافتی می‌تواند در ساخت گلوکز، به‌ویژه در کبد، استفاده و گلوکز دوباره عرضه شود. این بازیافت انرژی رایگان نمی‌سازد و ساخت گلوکز هزینه انرژی دارد. همه لاکتات الزاماً از این مسیر نمی‌گذرد، چون اکسیداسیون مستقیم هم مهم است. برای ورزشکار، وجود چرخه دلیل حذف کربوهیدرات لازم یا فرض جبران کامل سوخت حین فعالیت نیست؛ ظرفیت، نیاز و دریافت همچنان نقش دارند.

گلیکولیز در سیتوزول از گلوکز یا ماده ورودی مناسب، پیرووات و حامل احیاشده تولید می‌کند و تولید خالص ATP دارد. خود مسیر نیاز مستقیم به اکسیژن ندارد و هنگام فعالیت هوازی هم جریان دارد. تبدیل پیرووات به لاکتات به بازسازی حامل اکسیدشده برای ادامه مسیر کمک می‌کند. بنابراین وجود لاکتات، نبود قطعی اکسیژن نیست و گلیکولیز را نباید فقط سامانه زمان کمبود اکسیژن دانست.

در ورزش، مقدار و زمان سوخت با شدت، مدت، ذخایر و فاصله ریکاوری هماهنگ می‌شوند. هیچ مسیر انرژی یک‌باره کاملاً جای همه مسیرهای دیگر را نمی‌گیرد. هدف عملی، تأمین نیاز جلسه و بازیابی است؛ بالا بردن یک نشانگر یا بیشینه‌کردن سرعت یک واکنش لزوماً هدف بهتری نیست. رژیم متنوع با انرژی و پروتئین و کربوهیدرات متناسب، پایه تفسیر هر ادعای متابولیکی می‌ماند.