GLOSSARY

پلی‌پپتید آمیلوئیدی جزایر پانکراس (Islet Amyloid Polypeptide (IAPP)) پپتید همراه انسولین سلول بتا با نقش گوارشی و اشتهایی است.

جزایر پانکراس چند نوع سلول پیام‌رسان دارند و اثر موضعی بین آن‌ها مهم است. سوماتواستاتین می‌تواند ترشح هورمون‌های دیگر را مهار کند؛ پلی‌پپتید پانکراسی و آمیلین نیز نقش‌های جدا دارند. آمیلین همراه انسولین سلول بتا ترشح می‌شود و در تخلیه معده و پیام پایان خوردن شریک است. نام مشابه یا ترشح هم‌زمان به معنی یکسان‌بودن اثر، گیرنده یا کاربرد دارویی این مواد نیست.

انسولین از سلول بتای پانکراس ترشح می‌شود و در هماهنگی مصرف و ذخیره مواد نقش دارد؛ فقط «هورمون چربی‌ساز» نیست. برداشت گلوکز در عضله و بافت چربی، مهار تولید کبدی گلوکز و تنظیم لیپولیز از آثار مهم‌اند. همه سلول‌ها برای ورود گلوکز به انسولین وابسته نیستند. غلظت پس از وعده با ترکیب غذا، حساسیت بافت و پاک‌سازی تغییر می‌کند و به‌تنهایی کیفیت رژیم را تعیین نمی‌کند.

گلوکاگون عمدتاً از سلول آلفا ترشح می‌شود و در حمایت از فراهمی گلوکز، به‌ویژه از راه کبد، نقش دارد. پاسخ آن فقط آینه معکوس انسولین نیست؛ اسیدهای آمینه و نوع وعده هم اثر دارند و پس از غذای پروتئینی هر دو ممکن است بالا بروند. اثر مستقیم گلوکاگون بر عضله اسکلتی را مانند کبد فرض نمی‌کنیم. نسبت این دو هورمون شاخص وابسته به شرایط است، نه نمره کیفیت غذا.

برای کاربرد عملی، زمان وعده و تمرین، خواب و احساس گرسنگی را کنار مقدار واقعی دریافت و روند عملکرد ثبت می‌کنیم. اگر یک نشانگر تغییر کند، ابتدا شرایط اندازه‌گیری و توضیح‌های محتمل را بررسی می‌کنیم؛ تصمیم غذایی باید به تأمین نیاز، تحمل و بازیابی کمک کند و از یک پیام مولکولی فراتر برود.

پروانسولین پیش‌ساز انسولین است و پردازش آن انسولین و سی‌پپتید تولید می‌کند. سی‌پپتید برای بررسی ترشح درون‌زاد مفید است اما پاک‌سازی‌اش با انسولین یکسان نیست؛ نسبت یا غلظت آن نیازمند زمینه بالینی است. فاز اولیه و ادامه‌دار ترشح با نوع تحریک و روش آزمون تعریف می‌شوند. از یک عدد نمی‌توان ذخیره کامل سلول بتا، حساسیت تمام بافت‌ها یا نیاز دارویی را نتیجه گرفت.

اثر اینکرتینی به ترشح انسولین بیشتر پس از گلوکز خوراکی نسبت به گلوکز وریدی با گلیسمی مشابه اشاره دارد. GLP-1 و GIP پیام‌های مهم‌اند ولی عملکردهایشان کاملاً یکسان نیست. وابستگی به گلوکز در تحریک انسولین اهمیت دارد. هورمون طبیعی کوتاه‌عمر را با داروی آگونیست طولانی‌اثر یکسان نمی‌گیریم؛ تغییر یک وعده در هورمون، معادل اثر درمانی دارو یا نتیجه قطعی کاهش وزن نیست.

کربوهیدرات، پروتئین و چربی هرکدام مسیرهای هضم و پیام‌رسانی متفاوت دارند و در وعده مخلوط بر هم اثر می‌گذارند. پروتئین هم می‌تواند انسولین و گلوکاگون را تحریک کند؛ انسولین صرفاً شاخص قند افزوده نیست. چربی و فیبر با تغییر تخلیه معده، زمان پاسخ را عوض می‌کنند. کیفیت برنامه از انرژی و مواد مغذی، تحمل و تناسب با تمرین می‌آید، نه از پایین‌ترین پاسخ هورمونی ممکن در هر وعده.