GLOSSARY

بقایای شیلومیکرون (Chylomicron Remnant) ذره باقیمانده پس از برداشته‌شدن بخش زیادی از تری‌گلیسرید شیلومیکرون است؛ همچنان حامل لیپید و پروتئین است و عمدتاً به برداشت کبدی می‌رود.

شیلومیکرون در سلول روده ساخته می‌شود و بخش بزرگی از چربی غذایی جذب‌شده را حمل می‌کند. پس از ورود از لنف به خون، لیپوپروتئین‌لیپاز بافتی تری‌گلیسرید آن را هیدرولیز می‌کند و ذره کوچک‌ترِ باقیمانده در مسیر برداشت کبدی قرار می‌گیرد. بنابراین هرچه از وعده می‌گذرد، ترکیب ذره تغییر می‌کند و نام بقایا، مرحله پس از کاهش محموله را نشان می‌دهد.

ApoC-II به‌عنوان همکار لیپوپروتئین‌لیپاز در هیدرولیز تری‌گلیسرید نقش دارد؛ ApoE در شناسایی و برداشت گیرنده‌ای برخی بقایا مهم است. این دو کار مشابه نیستند و پروتئین سازه‌ای ApoB هم جای آن‌ها را نمی‌گیرد. آشنایی با نام یک پروتئین، تشخیص اختلال ژنتیکی یا نیاز به آزمایش اختصاصی را ثابت نمی‌کند؛ آن تصمیم به وضعیت بالینی و نوع پرسش وابسته است.

هر ذره از خانواده‌های حامل ApoB یک نسخه ساختاری از آن دارد؛ نوع روده‌ای ApoB-48 و نوع کبدی ApoB-100 است. از این ویژگی برای درک بار ذرات استفاده می‌شود، در حالی که LDL-C محموله کلسترول را توصیف می‌کند. آزمون بالینی ApoB یک شاخص از تعداد ذرات آتروژنیک است، نه اندازه‌گیری کل پروتئین غذا یا جرم کلسترول همان ذرات.

ذره لیپوپروتئین معمولاً هسته‌ای آب‌گریز از تری‌گلیسرید و استر کلسترول، و سطحی شامل فسفولیپید، کلسترول آزاد و پروتئین دارد. این آرایش حمل لیپید در محیط آبی پلاسما را ممکن می‌کند. سطح آن تک‌لایه است و نباید با دولایه غشای سلول یکی گرفته شود؛ تفاوت چگالی ذرات نیز با نسبت پروتئین و لیپید مرتبط است، نه صرفاً اسم چربی.

بقایای شیلومیکرون «خرده غذای هضم‌نشده» نیست؛ این نام به مرحله‌ای از گردش یک ذره خون اشاره می‌کند.

کلسترول باقیمانده به کلسترول ذرات غنی از تری‌گلیسرید و بقایای آن‌ها مربوط است؛ تعریف عملی به روش اندازه‌گیری وابسته است. گاهی آن را از کلسترول تام منهای LDL-C و HDL-C برآورد می‌کنند. نتیجه، جرم تری‌گلیسرید یا تعداد بقایا نیست و خطای برآورد LDL-C هم می‌تواند بر آن اثر بگذارد؛ عدد محاسبه‌شده با سنجش اختصاصی لزوماً یکسان نیست.

لیپوپروتئین ذره حامل است و کلسترول یا تری‌گلیسرید بخشی از محموله آن است؛ این دو را یکی نمی‌گیریم. مقدار کلسترول یک گروه ذرات، تعداد و اندازه دقیق همه آن ذرات را نشان نمی‌دهد. از این رو LDL با LDL-C تفاوت دارد و برای مقایسه آزمایش‌ها باید دانست عدد گزارش‌شده جرم کدام ماده یا غلظت کدام ذره را توصیف می‌کند.