GLOSSARY

تعادل آنابولیک–کاتابولیک (Anabolic–Catabolic Balance) مفهوم توازن ساخت و تجزیه است و از یک نسبت خون دقیق به دست نمی‌آید.

برای کاربرد عملی، زمان وعده و تمرین، خواب و احساس گرسنگی را کنار مقدار واقعی دریافت و روند عملکرد ثبت می‌کنیم. اگر یک نشانگر تغییر کند، ابتدا شرایط اندازه‌گیری و توضیح‌های محتمل را بررسی می‌کنیم؛ تصمیم غذایی باید به تأمین نیاز، تحمل و بازیابی کمک کند و از یک پیام مولکولی فراتر برود.

هورمون رشد ضربانی است و با خواب، تغذیه و فعالیت تغییر می‌کند؛ IGF-1 و پروتئین‌های اتصال‌دهنده آن لایه‌های دیگری از محورند. افزایش کوتاه هورمون‌های به‌اصطلاح آنابولیک پس از جلسه، اندازه رشد عضله آینده را تعیین نمی‌کند. نقش طبیعی هورمون را با اثر داروی تجویزی یا دوز دارویی یکسان نمی‌گیریم. برای ورزشکار، پیشرفت تمرین، دریافت کافی و بازیابی شاخص‌های کاربردی‌تری از تعقیب یک اوج هورمونی‌اند.

هورمون‌های جنسی در همه افراد نقش دارند و مقدار و الگویشان با جنس زیستی، سن، چرخه، دارو و وضعیت انرژی تغییر می‌کند. هورمون آزاد با کل برابر نیست و پروتئین اتصال‌دهنده بر تفسیر اثر دارد. محور تولیدمثل به کمبود انرژی حساس است؛ اختلال قاعدگی یا کاهش پایدار عملکرد جنسی را صرفاً نشانه طبیعی تمرین سنگین نمی‌دانیم. تشخیص از مجموعه علائم و آزمون مناسب می‌آید، نه مقایسه یک عدد با هم‌تیمی.

انسولین از سلول بتای پانکراس ترشح می‌شود و در هماهنگی مصرف و ذخیره مواد نقش دارد؛ فقط «هورمون چربی‌ساز» نیست. برداشت گلوکز در عضله و بافت چربی، مهار تولید کبدی گلوکز و تنظیم لیپولیز از آثار مهم‌اند. همه سلول‌ها برای ورود گلوکز به انسولین وابسته نیستند. غلظت پس از وعده با ترکیب غذا، حساسیت بافت و پاک‌سازی تغییر می‌کند و به‌تنهایی کیفیت رژیم را تعیین نمی‌کند.

دسترسی پایین انرژی یعنی پس از هزینه فعالیت، انرژی کافی برای کارکردهای لازم بدن باقی نماند؛ با کم‌بودن کربوهیدرات یا کاهش وزن تنها هم‌معنا نیست. مواجهه مشکل‌ساز می‌تواند بر محور تولیدمثل، تیروئید، استخوان و پیام‌های اشتها اثر بگذارد و در افراد مختلف یک الگوی ثابت ندارد. اصلاح تأمین انرژی و بار تمرین محور بررسی است. یک هورمون طبیعی یا یک حد عددی عمومی، همه موارد را رد یا تأیید نمی‌کند.

نوع، شدت، مدت، توده عضله درگیر، سابقه تمرین و غذای قبلی بر پاسخ هورمونی جلسه اثر دارند. افزایش حاد را از تغییر پایه پس از دوره تمرین جدا می‌کنیم. غلظت بالاتر یک هورمون الزاماً ترشح بیشتر یا اثر بافتی قوی‌تر نیست؛ پاک‌سازی، حجم پلاسما و گیرنده نیز دخیل‌اند. نتیجه تمرین از مجموع سازگاری‌ها می‌آید، بنابراین هدف‌گرفتن یک اوج هورمونی معیار کافی طراحی جلسه یا انتخاب مکمل نیست.

«عدم تعادل هورمونی» عبارت کلی است، نه تشخیص مستقل با یک فهرست علائم اینترنتی. کمبود، فزونی و مقاومت مفاهیم جدا دارند و محدوده مرجع به روش، سن و شرایط وابسته است. دارو، بیماری، خواب و انرژی هم باید بررسی شوند. برای علائم پایدار، ارزیابی مناسب علت را روشن می‌کند؛ انتخاب مکمل یا دستکاری هورمون بر پایه یک آزمایش منفرد، جای بررسی علمی را نمی‌گیرد.