GLOSSARY

آمیلاز پانکراسی (Pancreatic Amylase) آنزیم آلفا-آمیلاز ترشح‌شده از سلول‌های آسینار پانکراس است که عمده گوارش نشاسته را در دوازدهه و ژژنوم انجام داده و پیوندهای آلفا ۱-۴ درونی نشاسته را به مالتوز، مالتوتریوز و دکسترین‌های حد آلفا می‌شکند.

ویژگی‌ها

• فعال ترشح می‌شود (برخلاف پروتئازها)، زیرا خطری برای بافت پانکراس ندارد.
• pH مطلوب: حدود ۶٫۷ تا ۷؛ کلر برای فعالیت آن لازم است.
• محدودیت: پیوندهای آلفا ۱-۶ (شاخه‌ها) و پیوندهای بتا (سلولز) را نمی‌شکند.

مقایسه با آمیلاز بزاقی

• آمیلاز بزاقی: حدود ۵ درصد گوارش نشاسته (یا کمی بیشتر در جویدن طولانی)؛ در معده با اسید غیرفعال می‌شود.
• آمیلاز پانکراسی: بخش اصلی گوارش نشاسته.

نشاسته مقاوم

بخشی از نشاسته (مانند سیب‌زمینی پخته‌شده و سردشده، موز نارس و حبوبات) در برابر آمیلاز مقاوم بوده و به کولون رسیده و تخمیر می‌شود (اثر پری‌بیوتیکی).

کاربرد بالینی

• آمیلاز و لیپاز سرم: افزایش بیش از ۳ برابر حد بالای طبیعی در پانکراتیت حاد؛ لیپاز اختصاصی‌تر و ترجیح داده می‌شود.
• افزایش آمیلاز در اوریون (از غدد بزاقی) و ماکروآمیلازمی (بی‌خطر).

ارتباط با ورزش

• مثال کاربردی: وعده پیش از مسابقه بهتر است از نشاسته‌های قابل گوارش سریع (مانند برنج سفید، نان سفید و ماکارونی) تشکیل شود که آمیلاز به‌آسانی تجزیه می‌کند، نه حبوبات یا نشاسته مقاوم که با رسیدن به کولون و تخمیر ممکن است نفخ و گاز حین مسابقه ایجاد کنند.