GLOSSARY

هورمون گنادی مردانه (Male Gonadal Hormone) به هورمون‌هایی گفته می‌شود که در بیضه‌ها ساخته می‌شوند. مهم‌ترین آن‌ها تستوسترون است که حدود ۹۵ درصد تستوسترون خون مردان را تأمین می‌کند؛ بیضه‌ها علاوه بر آن اینهیبین B، AMH، مقادیر کمی استرادیول و INSL3 نیز ترشح می‌کنند.

منابع و تولید

• سلول‌های لیدیگ: ساخت تستوسترون و INSL3 در پاسخ به LH.
• سلول‌های سرتولی: ساخت اینهیبین B و AMH و تبدیل بخشی از تستوسترون به استرادیول.

مرد بالغ سالم روزانه حدود ۵ تا ۷ میلی‌گرم تستوسترون می‌سازد. غلظت آن در صبح بیشتر است و با افزایش سن حدود ۱ درصد در سال پس از ۳۵ تا ۴۰ سالگی کاهش می‌یابد.

اثرات اصلی

• دوران جنینی: تمایز دستگاه تناسلی مردانه؛ AMH مجاری مولری را از بین می‌برد.
• بلوغ: رشد اندام‌های تناسلی، بم‌شدن صدا، رشد مو، جهش رشد و افزایش توده عضلانی.
• بزرگسالی: حفظ اسپرم‌سازی، میل جنسی، توده عضلانی، تراکم استخوان و تولید گلبول قرمز.

اهمیت بالینی

هیپوگنادیسم یا کمبود هورمون مردانه با خستگی، کاهش میل جنسی، کاهش توده عضلانی و پوکی استخوان همراه است و تشخیص آن به علائم و دو بار اندازه‌گیری تستوسترون صبحگاهی پایین نیاز دارد.

ارتباط با ورزش

• مثال کاربردی: دوچرخه‌سوار استقامتی مردی که با حجم تمرین بالا و دریافت انرژی کم دچار خستگی و کاهش میل جنسی شده، ممکن است تستوسترون پایین ناشی از کمبود انرژی داشته باشد؛ درمان اول افزایش دریافت انرژی و استراحت است، نه تستوسترون درمانی که در ورزشکاران بدون بیماری واقعی TUE نمی‌گیرد.