GLOSSARY

دم آب‌گریز یا Hydrophobic Tail بخش غیرقطبی مولکول فسفولیپید است که تمایل بسیار کمی به تماس با آب دارد. هر فسفولیپید معمولاً دارای دو دم آب‌گریز است که در کنار یک سر آب‌دوست قرار گرفته‌اند. این دم‌ها عمدتاً از زنجیره‌های اسید چرب تشکیل شده‌اند. اسیدهای چرب شامل زنجیره‌ای از اتم‌های کربن و هیدروژن هستند. این ساختار هیدروکربنی باعث می‌شود دم فسفولیپید خاصیت غیرقطبی داشته باشد. واژه Hydrophobic به معنی «گریزان از آب» است. این اصطلاح به این معنا نیست که دم‌ها فعالانه آب را دفع می‌کنند، بلکه به دلیل ماهیت غیرقطبی خود نمی‌توانند مانند بخش‌های قطبی با مولکول‌های آب برهم‌کنش مطلوبی برقرار کنند. هنگامی که فسفولیپیدها در محیط آبی قرار می‌گیرند، دم‌های آب‌گریز تلاش می‌کنند تماس خود را با آب به حداقل برسانند. در نتیجه، این دم‌ها به سمت یکدیگر قرار می‌گیرند. هم‌زمان، سرهای آب‌دوست فسفولیپید به سمت محیط آبی جهت‌گیری می‌کنند. این رفتار خودبه‌خودی زمینه تشکیل دولایه فسفولیپیدی (Phospholipid Bilayer) را فراهم می‌کند. در غشای سلولی، دم‌های آب‌گریز در قسمت میانی دولایه قرار دارند. به این ترتیب، یک بخش داخلی آب‌گریز در غشاء ایجاد می‌شود. این بخش آب‌گریز یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد خاصیت انتخابی غشای سلولی است. مولکول‌های کوچک و غیرقطبی می‌توانند نسبتاً آسان‌تر از این ناحیه عبور کنند. در مقابل، یون‌ها و بسیاری از مولکول‌های قطبی نمی‌توانند آزادانه از بخش آب‌گریز عبور کنند. این مواد معمولاً برای عبور از غشاء به کانال‌ها، ناقل‌ها یا پروتئین‌های غشایی نیاز دارند. بنابراین دم‌های آب‌گریز به‌طور غیرمستقیم در کنترل ورود و خروج مواد از سلول نقش دارند. طول زنجیره‌های اسید چرب می‌تواند بر ویژگی‌های فیزیکی غشاء تأثیر بگذارد. نوع اسید چرب موجود در دم نیز اهمیت زیادی دارد. دم‌های اسید چرب می‌توانند اشباع یا غیراشباع باشند. اسیدهای چرب اشباع فاقد پیوند دوگانه در زنجیره کربنی خود هستند. این زنجیره‌ها معمولاً مستقیم‌تر بوده و می‌توانند نزدیک‌تر به یکدیگر قرار گیرند.