GLOSSARY

فیبروبلاست (Fibroblast) یکی از مهم‌ترین سلول‌های بافت همبند (Connective Tissue) است و نقش اصلی آن تولید، نگهداری و بازسازی اجزای ماتریکس خارج‌سلولی (Extracellular Matrix / ECM) است. ماتریکس خارج‌سلولی شبکه‌ای از پروتئین‌ها و سایر مولکول‌ها است که در فضای میان سلول‌ها قرار دارد و به بافت‌ها ساختار و استحکام می‌دهد. فیبروبلاست‌ها در بسیاری از بافت‌های بدن از جمله پوست، تاندون‌ها، رباط‌ها، فاشیا و بافت همبند اطراف عضلات وجود دارند. این سلول‌ها معمولاً شکلی کشیده یا دوکی‌شکل دارند و دارای زوائد سلولی هستند که با محیط اطراف ارتباط برقرار می‌کنند. فیبروبلاست فعال دارای دستگاه‌های سلولی مناسبی برای تولید و ترشح مقدار زیادی پروتئین است. شبکه آندوپلاسمی خشن (Rough ER) و دستگاه گلژی (Golgi Apparatus) در این سلول‌ها در فرایند ساخت و پردازش پروتئین‌های ماتریکس نقش مهمی دارند. یکی از مهم‌ترین موادی که فیبروبلاست تولید می‌کند کلاژن (Collagen) است. کلاژن یکی از فراوان‌ترین پروتئین‌های ساختاری بدن است و مقاومت بافت را در برابر نیروهای کششی افزایش می‌دهد. فیبروبلاست‌ها همچنین در تولید اجزایی مانند الاستین (Elastin)، پروتئوگلیکان‌ها و برخی گلیکوپروتئین‌های ماتریکس مشارکت دارند. نوع و مقدار موادی که این سلول‌ها تولید می‌کنند به نوع بافت و شرایط محیطی بستگی دارد. برای مثال، آرایش کلاژن در تاندون با بافت همبند سست یکسان نیست، زیرا نیازهای مکانیکی این بافت‌ها متفاوت است. فیبروبلاست‌ها فقط ماتریکس جدید تولید نمی‌کنند، بلکه در تنظیم بازسازی ماتریکس (ECM Remodeling) نیز نقش دارند. ماتریکس خارج‌سلولی دائماً در حال تغییر است و بخشی از اجزای قدیمی آن تجزیه و با اجزای جدید جایگزین می‌شوند. فیبروبلاست‌ها می‌توانند در تنظیم آنزیم‌هایی مانند متالوپروتئینازهای ماتریکس (Matrix Metalloproteinases / MMPs) و مهارکننده‌های آنها مشارکت داشته باشند. این تعادل میان تولید و تجزیه برای حفظ ساختمان طبیعی بافت ضروری است. فیبروبلاست‌ها همچنین به پیام‌های شیمیایی و مکانیکی محیط اطراف خود پاسخ می‌دهند. بنابراین فعالیت آنها می‌تواند در شرایطی مانند رشد، بار مکانیکی، التهاب یا آسیب بافت تغییر کند. در حالت نسبتاً غیرفعال‌تر، این سلول‌ها گاهی فیبروسیت (Fibrocyte) نامیده می‌شوند، هرچند مرزبندی این اصطلاحات همیشه کاملاً مطلق نیست.