کنترل تنفس
دستگاه تنفسی
کنترل تنفس (Control of Breathing) مجموعه سازوکارهای عصبی و شیمیایی است که تهویه را به‌طور خودکار و دقیق با نیاز متابولیک بدن هماهنگ می‌کند تا PO₂، PCO₂ و pH خون در محدوده طبیعی باقی بمانند.
سه جزء اصلی
- حسگرها: گیرنده‌های شیمیایی (مرکزی و محیطی)، گیرنده‌های کششی ریه، گیرنده‌های تحریکی مجاری و گیرنده‌های عضلات و مفاصل.
- کنترل‌کننده مرکزی: مرکز تنفسی ساقه مغز همراه با ورودی از قشر مغز و هیپوتالاموس.
- اجراکننده‌ها: عضلات تنفسی (دیافراگم، بین‌دنده‌ای‌ها، عضلات فرعی و شکمی).
کنترل خودکار و ارادی
- خودکار: از ساقه مغز؛ حتی در خواب و بیهوشی ادامه می‌یابد.
- ارادی: از قشر مغز؛ در حرف زدن، آواز، حبس نفس و تکنیک‌های تنفسی؛ اما نقطه شکست (Breaking Point) حبس نفس با افزایش CO₂ فرامی‌رسد.
مهم‌ترین تنظیم‌کننده
در شرایط عادی، PCO₂ شریانی مهم‌ترین محرک تنفس است؛ افزایش تنها ۱ میلی‌متر جیوه PCO₂ تهویه را حدود ۲ تا ۳ لیتر در دقیقه افزایش می‌دهد.
ارتباط با ورزش
- کنترل تنفس در ورزش: ترکیبی از فرمان مرکزی، بازخورد عضلانی (گروه III/IV)، گیرنده‌های شیمیایی و احتمالاً پتاسیم و دما؛ جالب اینکه در ورزش متوسط PCO₂ و PO₂ شریانی تقریباً ثابت می‌مانند، پس محرک اصلی شیمیایی نیست.
- تمرین تنفس: تکنیک‌هایی مانند تنفس جعبه‌ای (۴-۴-۴-۴) یا تنفس با تعداد ۶ در دقیقه با بهره‌گیری از کنترل ارادی به آرام‌سازی کمک می‌کنند.
- اصلاح علمی: «کاهش عمدی تنفس» یا تنفس فقط از بینی در ورزش شدید عملکرد را بهبود نمی‌دهد؛ بدن خودکار و بهینه تنفس را تنظیم می‌کند.
Home
Academy
Site Map