GLOSSARY

هومئوستاز (Homeostasis) توانایی بدن برای حفظ محیط داخلی پایدار است، با وجود تغییراتی که در محیط بیرونی یا در اثر فعالیت بدنی رخ می‌دهد.
این واژه از ریشه یونانی homoios به معنای «مشابه» و stasis به معنای «ثابت ماندن» ساخته شده است. متغیرهایی مانند دمای بدن، قند خون، pH خون، فشار خون و تعادل آب و الکترولیت‌ها در محدوده باریکی حفظ می‌شوند.

سازوکار

هر سیستم تنظیمی سه جزء دارد: گیرنده (Receptor) که تغییر را حس می‌کند، مرکز کنترل (Control Center)، معمولاً مغز یا یک غده، و اجراکننده (Effector) که پاسخ را ایجاد می‌کند.
بیشتر این تنظیم‌ها از طریق بازخورد منفی (Negative Feedback) انجام می‌شود، یعنی پاسخ بدن خلاف جهت تغییر عمل می‌کند.

ارتباط با ورزش

ورزش یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های هومئوستاز است؛ برای مثال در دویدن در هوای گرم، افزایش دمای بدن توسط هیپوتالاموس حس می‌شود و بدن با تعریق و گشاد کردن رگ‌های پوست گرما را دفع می‌کند.
در فعالیت شدید نیز تجمع یون هیدروژن pH عضله را کاهش می‌دهد و دستگاه تنفسی با تنفس سریع‌تر دی‌اکسیدکربن را دفع می‌کند تا تعادل اسید-باز حفظ شود.

نکته آموزشی کلیدی

تمرین منظم، توانایی بدن برای حفظ هومئوستاز را افزایش می‌دهد؛ ورزشکار آماده زودتر عرق می‌کند، حجم پلاسمای بیشتری دارد و در برابر گرما و خستگی مقاوم‌تر است. اختلال شدید هومئوستاز، مانند گرمازدگی (Heat Stroke)، یک وضعیت اورژانسی است.